على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3870
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
برجله يطاه وطأ ( از باب سمع ) : سپرد آن را زير پاى . و وطى المراة : گاييد آن زن را . و بنو فلان يطوهم الطريق : يعنى بنى فلان نزد يك راه فرود آمدند و روندگان راه مىسپرند و مىكوبند آنها را و لگدمال مىكند . و وطاه وطأ ( از باب فتح ) : آماده كرد آن را و نرم و آسان گردانيد . وطاء ( vat ' ) ا . ع . زمين نشيب و پست ميان زمينهاى بلند . وطاء ( vat ' ) و ( vet ' ) ا . ع . گستردنى و مهد گسترده شده خلاف غطاء . ج : اوطئة . وطاء ( vet ' ) م . ع . واطاه على الامر مواطاة و وطاء : موافقت كرد وى را بر آن كار . و واطا فى الشعر : تكرار قوافى نمود در شعر بلفظ و معنى . و قرئ قوله تعالى : أَشَدُّ وَطْئاً اى مواطاة . وطاءة ( vat 'at ) ا . ع . پاسپردگى و پايمالى . وطاءة ( vat 'at ) م . ع . وطوء الموضع يوطوء وطاءة و وطوءة وطئة وطئة ( از باب كرم ) : كوفته و نرم و پاسپرده شد آن موضع . و طاب ( vet b ) ع . ج . وطب . و قولهم : صفرت وطابه : يعنى خالى شد و تهى گشت مشك آن كنايه است از مردن و يا كشته شدن . وطأة ( vat'at ) ا . ع . ضغطه و فشارش و تنگى و گرفتگى سخت . و جاى پا . الحديث : اللهم اشدد وطاتك على مضر : يعنى خدايا سخت كن گرفتگى خود را بر مضر . وطأة ( vata'at ) ا . ع . راه پا سپرده و لگدكوب شده . و مسافران . وطاس ( vatt s ) ا . ع . شبان . وطاوط ( vat vet ) و وطاويط ( vat vit ) ع . ج . وطواط . وطائد ( vat 'ed ) ا . ع . قواعد بنا و سراى . و ديك پايهها و سه پايه . ج : وطيدة . وطب ( vatb ) ا . ع . مشك شير . ج : اوطب و و طاب و اوطاب . و ج ج : اواطب . و مرد سخت دل درشتخوى . و پستان بزرك . و الوطب : مرد برهنه پاى . وطباء ( vatb ' ) ا . ع . زن بزرك پستان . وطث ( vats ) م . ع . وطث الارض وطثا ( از باب ضرب ) : سخت پاى كوفت بر زمين ، لغة فى وطس . وطح ( vath ) م . ع . وطحه وطحا ( از باب ضرب ) : بعنف و مشقت دور كرد آن را با دست . وطح ( vath ) و ( vatah ) ا . ع . پليدى و پيخال . و گلى كه بر سم و چنگال ستور و مرغ چسبيده باشد . وطحة ( vathat ) ا . ع . واحد وطح . وطد ( vatd ) م . ع . وطده وطدا وطدة ( از باب ضرب ) : پا برجاى كرد آن را و استوار گردانيد و گران سنك ساخت فوطد هو ( مجهولا ) . و وطد الشئ اليه : چسبانيد آن چيز را به آن و فرا گرفت آن را . و وطد له منزلة : راست كرد و آماده نمود براى وى منزلت را . و وطد الارض : كوفت زمين را تا سخت گردد . و وطد المكان : كوبيد آن جاى را با ميطدة . و وطد الشئ : بر جاى و ثابت ماند آن چيز و سير كرد و رفت ، از اضدادست . و وطد على باب الغار الصخر : مسدود كرد در آن غار را با سنك و سنكچين كرد آن را . و وطد فلانا الى الارض : نشاند فلان را بر زمين . و لغة فى وطئ . و منه فى رواية : اللهم اشدد طدتك على مضر اى وطاتك . وطد ( vated ) ص . ع . استوار و محكم و ثابت و برقرار . وطر ( vatar ) ا . ع . حاجت و نياز و حاجتى كه شخص بدان نهايت اهتمام را داشته باشد و چون كسى بحاجت خود برسد به او مىگويند : قضيت و طرك : يعنى رسيدى بحاجت خود . وطس ( vats ) م . ع . وطس الارض وطسا ( از باب ضرب ) : سخت زد زمين را موزه و جز آن . و وطس الشئ : شكست آن چيز را . وطش ( vatc ) م . ع . وطش له وطشا ( از باب ضرب ) : بيان نمود يك جزء از كار را . و وطش الشئ : دفع كرد و راند آن چيز را . و وطش الكلام : آشكار نكرد سخن را و بطور اغلاق و اشكال سخن راند . و وطش فلانا : زد فلان را . وطط ( votot ) ا . ع . مردمان ضعيف العقل و ضعيف البدن . وطف ( vataf ) ا . ع . فروهشتگى و دراز كشيدگى . يق : فى السحابة وطف : يعنى از جهت بسيارى آب دامن ابر فروهشته و دراز كشيده شده است . وطف ( vataf ) م . ع . وطف يوطف و طفا ( از باب سمع ) : بسيار مژه و ابرو كشت . و ريخته شد باران . وطفاء ( vatf ' ) ص . ع . سحابة وطفاء : ابر فروهشته دامن بارانناك و ابر پيوسته ريزان و ابرى كه زمان اندكى بارد . وطفة ( vatfat ) ا . ع . مويهاى اندك . يق : عليه وطفة من الشعر .